Eerder rekenden veel instellingen nog met een duidelijk hogere groei van 1,5 tot 2 procent. De dip komt door de hoge energieprijzen, geopolitieke onzekerheid en lagere investeringen.
Als het conflict in het Midden-Oosten escaleert en lang gaat duren, kan de Nederlandse economische groei nog ‘ongeveer halveren ten opzichte van het basisscenario’, stellen de economen. Dan blijft er dus maar 0,5 procent over. „De vooruitzichten voor de economische groei op korte termijn zijn uitzonderlijk onzeker.”
Het cijfer betekent dat bedrijven, lonen en belastinginkomsten nauwelijks groeien. Dat loopt uit de pas met steeds hogere prijzen (en kosten).
Specifieke problemen
Volgens het IMF zijn het specifieke problemen die de Nederlandse economie extra afremmen ten opzichte van andere Europese landen. Als voornaamste oorzaken noemt het IMF de krapte op het elektriciteitsnet ‘een groot obstakel’), stikstofbeperkingen, arbeidskrapte en woningtekort.
Die blokkeren allerlei investeringen. Ze vormen, na een mogelijke escalatie van het conflict in het Midden-Oosten, de grootste bedreiging voor een goed draaiende Nederlandse economie.
Gebrek aan parlementaire steun
Maar dat is nog niet alles: het IMF stipt ook de politieke onzekerheid in ons land aan. Een gebrek aan parlementaire steun door wankele meerderheden in de Tweede en Eerste Kamer kan hervormingen vertragen of afzwakken.
Verder kampt Nederland met vergrijzing. De kosten voor zorg, pensioenen, defensie en klimaat kunnen de begroting onder druk zetten.
En dan is er nog die kwetsbare woningmarkt. Hoge huizenprijzen en hoge hypotheekschulden blijven risico’s voor financiële stabiliteit en betaalbaarheid, aldus het IMF in zijn voorlopige evaluatie van de Nederlandse economie voor 2026.
Inflatie 2,9 procent, pluim voor Jetten
De inflatie wordt voor 2026 geschat op 2,9 procent, wat boven de doelstelling van 2 procent is. In het ergste scenario komt daar nog 0,8 procent bovenop. Voor 2027 en 2028 zullen de prijzen naar schatting met 2,5 procent stijgen.
Het kabinet-Jetten krijgt een kleine pluim. De Nederlandse overheid reageert voorlopig ‘verstandig’ met steunmaatregelen voor energie: geen prijsplafonds of belastingverlaging op benzine en diesel, maar gerichte hulp aan kwetsbare huishoudens.
Maar er is ook kritiek: het IMF adviseert minder belasting op arbeid. „De coalitieplannen verhogen momenteel vooral de lasten op arbeid. Dit vermindert de arbeidsparticipatie en verhoogt de loonkosten.”
Investeren in AI-vaardigheden
Volgens de economen moet Nederland meer inzetten op innovatie en hightechgroei. Door de sterke hightechsector verder uit te bouwen, kan Nederland de productiviteit en daarmee de economische groei verhogen.
Nederland moet verder sneller investeren in duurzame energie en meer focussen op technische opleidingen en AI-vaardigheden.
En wat de huizenmarkt betreft: alleen soepelere regels en snellere vergunningen kunnen die vlottrekken en daardoor de economie vooruithelpen. „Het woningtekort vereist ambitieuze hervormingen.”
