Dat cijfer gaat wel vergezeld van een winstwaarschuwing: de zak geld die gemeenten uit Den Haag krijgen wordt vanaf 2026 fors kleiner. Heel veel gemeenten kunnen nog niet uitsluiten dat hun inwoners dan alsnog moeten bloeden, blijkt uit een rondgang van Eigen Huis. De belangenclub maakt zich zorgen over ‘de gevolgen voor de lokale woonlasten als gemeenten hun tekorten in 2026 moeten dekken met een hogere belasting voor huiseigenaren’.
Bovendien is de plus van 4,8 procent voor komend jaar wel lager dan verwacht, maar nog altijd aan de hoge kant: het Centraal Planbureau verwacht een inflatie van 3,2 procent, gemeenten zitten daar gemiddeld dus boven. De gemiddelde optelsom van ozb, riool- en afvalstoffenheffing nadert inmiddels de 1000 euro. In 49 van de 113 gemeenten in de Eigen Huis-steekproef is die grens zelfs al gepasseerd.
Ook andere lasten hoger
De gemeentelasten zijn bovendien niet de eerste kosten voor huishoudens die volgend jaar omhooggaan: eerder kondigden netbeheerders ook al een stijging van hun tarieven aan. Die ‘netwerkkosten’ gaan gemiddeld met zo’n 11 procent omhoog. En ook de waterschapsbelasting valt volgend jaar hoger uit: bijna 8 procent.
Gemeenten zijn maar deels vrij in hoeveel geld ze bij hun inwoners ophalen. De riool- en afvalstoffenheffing, die alle inwoners betalen, mogen namelijk niet hoger zijn dan de kosten om het riool te onderhouden en afval op te halen en te verwerken, en mogen ook niet voor iets anders worden gebruikt.
De gemiddelde afvalstoffenheffing gaat komend jaar met ruim 15 euro omhoog, naar 352 euro voor een meerpersoonshuishouden. De rioolheffing stijgt met een tientje, en komt gemiddeld uit op 255 euro.
De gemiddelde onroerendezaakbelasting, kortweg ozb, komt volgend jaar uit op 391 euro, bijna twee tientjes meer dan in 2024. Die taks wordt alleen door huiseigenaren betaald, en gemeenten mogen helemaal zelf bepalen hoe hoog die is.
Logische knop
Voor gemeenten is de ozb dus een logische knop om aan te draaien om de daling van de rijksbijdrage te compenseren, en zo bijvoorbeeld het lokale theater open te houden, of de sportsubsidies op peil. Maar Eigen Huis is erop tegen, benadrukt woordvoerder Hans André de la Porte, ‘om alleen huiseigenaren extra te laten betalen voor voorzieningen waar iedereen in de gemeente gebruik van kan maken’.
Dat is wel wat de gemeente Eemsdelta gaat doen. Dit jaar daalt de gemiddelde ozb daar nog, maar vanaf 2026 komt er drie jaar achter elkaar 2,5 procent bij: meer dan de verwachte inflatie voor die jaren. „Onderdeel van een bezuinigingspakket om de begroting sluitend te houden”, laat een woordvoerder weten na vragen van deze site.
Veel onduidelijk
Zo concreet wordt het bij heel veel gemeenten niet, blijkt uit een rondgang langs meer dan tweehonderd gemeenten door Eigen Huis. Op de vraag wat ze denken dat de impact wordt van de financiële tegenvaller in 2026, antwoorden er meer dan de helft dat ze geen idee hebben. Dat wordt daar pas in de loop van 2025 duidelijk, als de begroting voor het nieuwe jaar ter sprake komt.
Slechts achttien gemeenten verwachten ‘geen impact’. In negentien gemeenten gaan de lokale lasten na volgend jaar juist met minimaal vijf tientjes omhoog.
De regeringspartijen willen dat er een plafond komt voor de ozb, om grote uitschieters te voorkomen. Maar dat kan ongewenste gevolgen hebben, waarschuwde het Groningse onderzoeksinstituut Coelo een maand geleden nog. Toen datzelfde gebeurde bij de kosten voor een rijbewijs zaten uiteindelijk alle gemeenten op of vlak onder dat maximum. De uitschieters naar beneden waren dus ook verdwenen.
